Pensioengat: hoe groot is het risico voor een ZZP’er

Werknemers in loondienst zijn automatisch aangesloten bij een pensioenfonds en krijgen vaak een werkgeversbijdrage. Zzp’ers moeten alle financiële risico’s en verzekeringen zelf regelen, voor zichzelf én voor het gezin. Dus ook voor je pensioen.

Dit betekent dat je moet nadenken over de keuze voor een verzekeringsproduct en dat je bereid bent en de discipline hebt om jarenlang geld in te leggen. In de praktijk schuiven velen dat voor zich uit, omdat het inkomen nog te weinig of te onregelmatig is of omdat ze het geld aan andere zaken uitgeven die op dat moment belangrijker (bestelbus, gereedschap) of aantrekkelijker zijn of lijken.

Uitstelgedrag

Het is heel begrijpelijk dat je je als zzp’er vooral richt op de korte termijn: opdrachten binnenhalen, een buffer opbouwen, belasting betalen. Pensioen klinkt als iets heel abstracts en ver weg, zeker als je pas dertig of veertig bent. Dus veel zzp’ers denken er pas aan als de pensioendatum nadert of als een ander ze erop wijst.

Maar hoe langer je wacht, hoe korter tijd je nog hebt om iets op te bouwen. En hoe korter je bedragen aan de kant legt, hoe minder gelegenheid er nog overblijft om een voldoende (pensioen) buffer op te bouwen.

Als je eerst in loondienst hebt gewerkt dan heb je vaak wel al – verplicht – een stukje pensioen opgebouwd via het pensioenfonds van de sector, maar omdat je daarna als zzp’er niets meer opbouwt zal dat onvoldoende zijn om daar na het pensioneren van rond te kunnen komen.

Een rekenvoorbeeld

Stel dat je gemiddeld 50.000 euro per jaar verdient en eigenlijk zo’n 15 tot 20 procent zou moeten reserveren voor later. Als je dat 30 jaar lang níet doet, loopt je zelfs bij een bescheiden rendement, al gauw honderdduizenden euro’s aan buffer mis. Concreet: als je 300 euro per maand inlegt en gemiddeld 5 procent rendement haalt, bouw je in 30 jaar een buffer van zo’n kwart miljoen euro op. Een welkome pensioenaanvulling bovenop je AOW en eventueel klein pensioen uit een eerder dienstverband.

Ter vergelijking: werknemers bouwen via hun sector pensioenfonds vaak automatisch een loopbaan lang 10 tot 20 procent van hun salaris aan pensioenrechten op. Dat is voor een zzp’er later vrijwel niet meer in te halen zonder extreem hoge inleg.

Wat kun je NU doen?

Wie het pensioengat wil verkleinen, moet vooral gewoon beginnen. De perfecte oplossing bestaat niet, de verkeerde is niets doen. Deze vijf stappen zijn een basis:

1. Automatische inleg. Stel een maandelijkse overboeking in naar een aparte pensioenrekening, bijvoorbeeld direct na binnenkomst van je inkomsten. Zie het als een vaste last, net als huur of hypotheek.
2. Fiscale jaarruimte benutten. De Belastingdienst biedt aftrek voor lijfrentepremies als je een pensioentekort hebt. Dat gaat via de zogenoemde jaarruimte en eventuele reserveringsruimte over eerdere jaren. Daarmee verlaagt je nu de belastingdruk en bouw je vermogen op voor later.
3. Lijfrente of pensioenrekening gebruiken. Met een bancaire lijfrente of pensioenbeleggingsrekening kunt je binnen de jaarruimte fiscaal vriendelijk sparen of beleggen voor pensioen. Inleg is (binnen de regels) aftrekbaar, de uitkering later belast – vaak tegen een lager tarief dan nu.
4. Langetermijnbeleggen: wie een horizon van twintig tot dertig jaar heeft, kan een deel in indexfondsen of andere brede beleggingsproducten stoppen. Historisch levert dit vaak meer op dan sparen, al met grotere schommelingen onderweg. Discipline en spreiding zijn hier wel belangrijk.
5. Spreiden over meerdere pijlers: combineer fiscaal pensioen via lijfrente met vrij beleggen, extra aflossen op de hypotheek of investeren in een eigen woning. Hoe meer bronnen van inkomen je later hebt, hoe minder kwetsbaar.

Wat is de situatie nu in de politiek?

De politiek spreekt al jaren over betere bescherming voor zelfstandigen, maar concrete, breed toegankelijke pensioenoplossingen blijven uit. Wel wordt gewerkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet en aan meer duidelijkheid rond schijnzelfstandigheid, waarbij ook pensioenrechten in het geding zijn. Vakvereniging HZC zit hierover, samen met andere zelfstandigenorganisaties, binnenkort aan tafel met minister Thierry Aartsen en ambtenaren van SZW.

Sommige politieke partijen willen meer collectieve voorzieningen en mogelijk zelfs verplicht pensioen voor zelfstandigen, terwijl andere partijen de nadruk leggen op keuzevrijheid. Zolang daar geen helder beleid uitrolt, blijft de praktijk hetzelfde: je moet het als zzp’er voorlopig vooral zelf regelen. Lees meer via deze link.

Uitstel is het grootste risico

Het grootste risico is niet een tegenvallend rendement, maar te laat of nooit beginnen. Wie pas op zijn 55e in actie komt, moet enorm hoge bedragen per maand inleggen om nog een beetje pensioen op te bouwen.

Wie de pijn nu een beetje voelt – door structureel een paar honderd euro per maand weg te zetten – voorkomt dat het straks een groot probleem wordt. Pensioen is saai, maar de financiële vrijheid om straks te kunnen stoppen met werken is dat zeker niet. En maakt het eerdere gevoel van moeten afzien, achteraf meer dan de moeite waard.

Klik hier voor de bron

Heb je als zzp’er vragen of zorgen hierover?

Neem dan gerust contact op met de Servicedesk van Vakvereniging HZC of via onderstaand formulier, wij staan voor je klaar.